Hyzly kentle?me süreci ile birlikte kentlerin geli?me özelliklerindeki de?i?meler sonucunda, özellikle 1980’li yyllardan ba?layarak belediyelerimizin gündemine büyük çaply projelerin gelmeye ba?lady?y görülmektedir. Kentsel geli?me, büyük projelerle gerçekle?me e?ilimi göstermektedir. Artyk, büyük kentlerimiz, tek tek binalaryn eklenmesiyle büyüyen bir yapydan çykarak, geni? parçalar ?eklinde büyüyen bir yapyya kavu?mu?tur. Hyzla büyüyen kentlerimizde kaynak sa?lama sorunuyla kar?yla?an belediyeler, kentsel ranttan daha etkin yararlanabilmenin ba?lyca yolunun, büyük projeler geli?tirilmesi ve uygulamasyndan geçti?ini geç de olsa anlamy? görünüyorlar. Kentsel geli?menin böylesine ön plana çykty?y bir ba?lamda, proje yönetimine ve finansal kaynaklaryna duyulan gereksinime daha da yakyndan bakylmasy zorunlu olmaktadyr.
Proje olgusunun çok geni? bir yelpazeye yayylmy? olmasy ile birlikte, projelerin genelde sahip oldu?u ortak özellikler de?i?memektedir:
*Her projenin belirli hedefleri vardyr ve bu hedefler do?rultusunda bir sonuca ya da çyktylara ula?mayy amaçlamalydyr.
*Her projenin bir finansman plany ve ayry bir bütçesi olmalydyr. Ankara Büyük?ehir Belediyesi’nin metro in?aatynda oldu?u gibi, finansman planlamasy do?ru yapylmayan büyük projeler yary yolda kalmaya mahkumdur.
*Finansman sorununu a?abilmek için genellikle yüklenici firmanyn önerdi?i kredi olanaklaryna dayanan belediyeler, sonuçta kendi tasarladyklary projeden çok, yükleniciler tarafyndan geli?tirilen projeleri uygulamak durumunda kalmaktadyrlar.
*Her proje kendine özgüdür. Ayny konulu projeler söz konusu oldu?unda bile her proje, kendine ait özellikler ta?yyan, birçok yönüyle di?erlerinden ayrylan, benzersiz projeler olacaktyr.
*Büyük projeler, kentin geli?me dinamiklerini önemli ölçüde etkileyece?i gibi, kentsel rantlaryn da?ylymynda ve payla?ymynda da de?i?iklikler yaratacaktyr.
*Ku?kusuz, projenin boyutlary ve önemi büyüdükçe, ortaya çykan sorunlar da farklyla?makta ve karma?ykla?maktadyr. Büyük projelerin önemli toplumsal sonuçlar do?urmasy nedeniyle, bunlaryn siyasal açydan anlamlary da yüksek olmaktadyr. TOKY’nin projelerinin, hyzly tren, metro, tüp geçit, köprüler, barajlar ve oto yollar yapymynyn siyasal iktidara önemli ölçüde puan kazandyrdy?y yadsynamaz bir gerçektir. Büyük projeler ve yatyrymlar kararsyz seçmenlerin oyunu etkilemektedir. Vatanda? bu i?lerin borç ya da kredi boyutuyla ilgilenmemektedir. Kendi ya?am kalitesinin yükselmesi vatanda?y ilgilendirmektedir. Belediyelerin ve kamunun yüksek borç tutarlaryny kimse konu?mamaktadyr. Halk, devlet ya da belediyeler borçlandy, onlar ödesin anlayy?y içindedir. Borçlanarak yaratylmaya çaly?ylan refah anlayy?yndan herkes ho?nut görünmektedir.
*Toplumsal haklyly?y kurulamayan, siyasal gerilimler do?uran projelerin ba?ary ?ansy azalmaktadyr.
Öte yandan, sa?lykly bir ?ekilde projelendirilmemi?, ihale sürecinde etkinlik ve ?effaflyk sa?lanamamy?, yeterli denetleme ve de?erlendirme mekanizmalary kurulamamy?, proje yönetimi için gerekli düzenlemeler yapylamamy?, ba?ymsyz finansmany sa?lanamamy? projelerden, hedeflenen ve arzulanan sonuçlar elde edilmemektedir. Sonuçta, hem siyasal ve toplumsal maliyeti a?yr proje ba?arysyzlyklary ya?anmakta, hem de büyük ölçüde kaynak savurganly?y ortaya çykmaktadyr.